9-12 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz.
Kaynaklar
Bu profil; Türkiye’deki resmî izlem için Sağlık Bakanlığı protokolü, bu döneme ait CDC gelişim gözlemleri ve seçilmiş Türkçe akademik çalışmalardan yararlanılarak hazırlandı.
Dönem profili
Hareketten iletişime, oyundan günlük yaşama kadar bu dönemin tamamını birlikte okuyun. Bunlar tek tek sınanacak maddeler değil, gelişimi günlük yaşam içinde anlamaya yardımcı bir çerçevedir.
Dokuz-on iki ay arasında bedenini yükseltme, küçük nesneleri daha incelikli tutma, jestler ve amaçlı oyun birbiriyle iç içe ilerler. On ikinci ay izleminde gelişim gözlemlerini işitme-görme, beslenme ve günlük bakım deneyimleriyle birlikte paylaşın.
Dönemin sonuna yaklaşırken ayağa çekilebilir, mobilyaya tutunarak yan adımlar atabilir ve küçük bir yiyecek parçasını baş-işaret parmağı arasında alabilir. Ayağa kalkarken iki bacağını ve iki elini nasıl kullandığını güvenli bir zeminde izleyin.
Sizinle basit el oyunları oynayabilir, “bay bay” yapabilir, özel bir yetişkin adı söyleyebilir ve “hayır” dendiğinde kısa süre durabilir. Jestini veya sesini anlamlandırıp kısa sözcüklerle karşılık vermek, iletişim girişiminin işe yaradığını gösterir.
Bir nesneyi kaba koyabilir ve gözünün önünde saklanan şeyi arayabilir. Aynı nesneyi koyma, çıkarma ve saklama oyunlarında tekrar kullanması; amacını ve çözüm yolunu değiştirip değiştirmediğini görmenizi sağlar.
Tutunacağı mobilyanın sabitliğini ve çevredeki düşme tehlikelerini kontrol edin. Büyük nesneleri kaplara koyup çıkarmasına, el oyunlarını ve günlük jestleri taklit etmesine fırsat verin. Küçük yiyecekleri yalnızca yaşına uygun biçimde ve yakın gözetimle sunun.
Daha önce kullandığı bir beceri kaybolursa; ayağa yükselme, bedenin iki tarafını kullanma, ses-işitme, jest, etkileşim veya yeme-içme konusunda kaygınız varsa aile hekiminizle ya da çocuğunuzu izleyen hekimle görüşün. Dönem sonunda birkaç alandaki gözlemi hiç görmediyseniz notlarınızla birlikte gelişim taraması isteyin.
Klinik gözden geçirme: Erg. Rabia Bulut · 2026-08-02
Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "el çırpalım" gibi el oyunlarını sizinle oynar.
Sizinle karşılıklı oyun oynamıyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz.
Bloklarla ve ellerini kullanmasını gerektiren oyuncaklarla birlikte oynayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "bay bay" diye el sallar.
"Bay bay" diye el sallamıyorsa bu tek başına bir şey söylemez, ama jestler izlenmeye değer.
Çıkarken el sallayıp "bay bay" deyin; bunu her seferinde tekrar edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk anne ya da babasını "mama", "baba" gibi özel bir adla çağırır.
Anne ya da babayı özel bir adla çağırmıyorsa çocuklar aynı hızda ilerlemez.
Söylemeye çalıştığı şeyin üstüne ekleyin: "ta" derse "evet, kamyon" deyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "hayır" dediğinizde kısa süre durur ya da yaptığını bırakır.
"Hayır" dediğinizde durmuyor ya da yaptığını bırakmıyorsa bunu izlemeye değer.
"Hayır"ı tehlikeli davranışlar için saklayın; kararlı söyleyin ama bağırmadan ve uzun açıklama yapmadan. Onu hızla yönlendirin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir nesneyi kabın içine koyar, örneğin bardağa küp atar.
Bir nesneyi kabın içine koymuyorsa geniş ağızlı bir kapla ve büyük parçalarla deneyin.
Kaptaki blokları birlikte boşaltıp yine içine koyarak oynayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sizin sakladığınızı gördüğü nesneyi arar.
Sakladığınızı gördüğü nesneyi aramıyorsa tek madde üzerinden sonuç çıkmaz.
Sakladığınızı gördüğü bir şeyi aramasını öğreten oyun oynayın: örtünün altına oyuncak koyun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk tutunarak ayağa kalkar.
Tutunarak ayağa kalkmıyorsa yerde geçirdiği süre belirleyici olabilir.
Güvenle tutunup çekilebileceği şeylerin yakınına koyun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk mobilyalara tutunarak yürür.
Mobilyalara tutunarak yürümüyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz.
Kendi başına yürümeyi denemesine destek olun: ellerinizi ya da güvenli mobilyaları tutsun. Yürüteç önerilmiyor.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk siz tutarken kapaksız bardaktan içer.
Kapaksız bardaktan içmiyorsa bunu farklı bardaklarla ve az suyla deneyin.
Kapaksız bardaktan az miktarda suyla içmeyi denemesine izin verin; dökmesi normaldir.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 12. ayın sonuna kadar çoğu çocuk küçük parçaları baş ve işaret parmağı arasında tutar.
Küçük parçaları baş ve işaret parmağı arasında tutmuyorsa bunu not edin.
Güvenli yiyecekleri parmaklarıyla yemesine izin verin; yerken her zaman yakınında kalın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Oyun
Hafif bir karton kutuyu ya da çamaşır sepetini önüne koyup itmesine izin verin. Kutuyu iterken dengede kalmayı ve adım atmayı dener, bu da tutunarak yürümeye geçişini destekler.
Destekli itme hareketi bacak kaslarını güçlendirip ağırlık aktarmayı öğretir; bu da tutunarak yürümeden bağımsız adımlara geçişin temelini oluşturur.
Hafif bir karton kutuyu önüne koyup ellerini kutunun kenarına yerleştirerek itmesini teşvik edin.
Malzeme: Hafif karton kutu ya da tekerleksiz küçük çamaşır sepeti · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Kutunun içine ağırlık koymadan, düz ve halısız bir zeminde deneyin, elinden tutup destekleyin.
Kolay geliyorsa: Kutunun içine hafif bir oyuncak koyup biraz daha ağırlaştırarak dengesini korumasını isteyin.
Güvenlik: Düşme riski olduğundan yumuşak, kaymayan bir zeminde ve siz yakınındayken deneyin.
Oyun
Evde gördüğü bir eşyayı işaret edip adını söyleyin, sonra çocuğunuzun bir ses çıkarmasını birkaç saniye bekleyin. Çıkardığı her sesi gerçek bir kelimeymiş gibi karşılamak, ilk kelimelerin ortaya çıkmasını destekler.
Duyduğu kelimeleri nesnelerle eşleştirmesi kelime dağarcığının temelini oluşturur; çıkardığı her sesin karşılık bulması konuşma çabasını cesaretlendirir.
Odadaki bir eşyayı parmağınızla gösterip adını söyleyin, sonra çocuğunuzun tepki vermesini birkaç saniye bekleyin.
Malzeme: Evde bulunan tanıdık eşyalar (kupa, top, ayakkabı gibi) · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Çocuğunuzun zaten çok sevdiği tek bir eşyayla başlayıp yalnızca o eşyayı tekrar tekrar adlandırın.
Kolay geliyorsa: İki farklı eşyayı yan yana gösterip hangisini istediğini işaretle seçmesini bekleyin.
Oyun
Sevdiği bir oyuncağı gözü önünde ince bir battaniye ya da bezin altına saklayın, bulmasını bekleyin. Görmediği bir eşyanın hâlâ var olduğunu anlaması, nesne devamlılığı denen düşünme becerisinin gelişmesine katkı sağlar.
Saklanan eşyayı arayıp bulması, gözden kaybolan nesnelerin var olmaya devam ettiğini kavramasını sağlayan bilişsel bir adımdır.
Küçük bir oyuncağı gözünün önünde ince bir bez altına saklayıp bulmasını bekleyin.
Malzeme: İnce bir battaniye, peçete ya da bez, küçük bir oyuncak · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Oyuncağın bir kısmını bezin dışında bırakarak aramasını kolaylaştırın.
Kolay geliyorsa: Oyuncağı tamamen örtüp saklarken bir de üstüne ikinci bir bez ekleyin.