24-30 ay

Kısa cümleler ve birlikte oyun

Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.

Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

İki farklı bilgi

Türkiye’de izlem yolu ve bu kartların dayanağı

Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.

Türkiye’de izlem ve başvuru Sağlık hizmetindeki yol T.C. Sağlık Bakanlığı

Aynı şey değil

Bu sitedeki kartların dayanağı · ABD Gelişim basamakları CDC yaş listeleri

1 · Türkiye’de izlem ve başvuru Bir kaygıda kiminle görüşmeliyim? Aile hekiminiz veya çocuğunuzu izleyen hekim

Türkiye’de resmî gelişim izlemi nasıl yürür?

T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.

Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.

Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.

Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.

2 · Bu sitedeki kartların dayanağı · ABD Kartlar neye dayanıyor? CDC yaş listeleri — tarama veya tanı aracı değil

CDC nedir?

CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.

Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.

“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.

Kartlar nasıl okunmalı?

“Çoğu çocuk” ne demek?

CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.

Bu bir test veya tanı mı?

Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.

Ne zaman görüşmeliyim?

Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.

Gelişim

Başka çocuklarla yan yana oynama

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk başka çocukların yanında oynar, bazen onlarla birlikte oynar.

Henüz başka çocukların yanında oynamıyorsa bu yaşta çocuklar arasında büyük fark olabilir. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Paylaşmayı ve sırayla oynamayı göstererek başka çocuklarla oynamayı öğrenmesine yardımcı olun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Başardığını göstermek isteme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "Bak, ben yaptım!" diyerek size ne yaptığını gösterir.

Yaptığı şeyi göstermek istemiyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Görmek istediğiniz davranışları olumlu sözlerle övün, istemediklerinize daha az tepki verin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Basit rutinleri izleme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "toplama vakti" dediğinizde oyuncakları toplamaya yardım etmek gibi basit bir rutini izler.

Basit bir rutini henüz izlemiyorsa bunu farklı zamanlarda tekrar deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Uyku ve yemek için sakin, düzenli bir rutin kurun; aynı adımları her gün tekrarlayın.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Elli kelime söyleme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk yaklaşık 50 kelime söyler.

Kelime sayısı 50'nin çok altındaysa bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Nesneleri tarif eden kelimeler kullanın: büyük/küçük, hızlı/yavaş, açık/kapalı gibi.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

İki kelimeyi eylemle birleştirme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "köpek koş" gibi bir eylem sözcüğüyle iki veya daha fazla kelimeyi bir arada söyler.

İki kelimeyi henüz bir araya getirmiyorsa tek başına bir sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Kitap ve hikâyelerle ilgili kim, ne, nerede gibi basit sorular sorun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Kitapta sorulanı adlandırma

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kitapta işaret edip "bu ne?" diye sorduğunuzda nesneyi adlandırır.

Kitapta sorulanı henüz göstermiyor ya da adlandırmıyorsa bunu farklı kitaplarla deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Birlikte kitap okuyun ve kütüphaneye gidin; bu okumayı sevmesine yardımcı olur.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Kendini işaret eden sözcükler kullanma

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "ben", "bana" ya da "biz" gibi sözcükler kullanır.

"Ben" ya da "bana" gibi sözcükleri henüz kullanmıyorsa çocuklar bunu farklı hızda öğrenir. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Yemek ya da kıyafet gibi basit seçenekler sunup 2-3 seçenekle sınırlı seçim yaptırın.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Nesnelerle hayali oyun kurma

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir küpü bebeğe yemek verir gibi, nesnelerle hayali oyun oynar.

Nesnelerle hayali oyun henüz kurmuyorsa bunu birlikte oynayarak gösterin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Mutfaktan güvenli nesnelerle hayali yemek pişirme gibi oyunları destekleyin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Basit sorunları çözme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir şeye ulaşmak için küçük bir tabureye çıkmak gibi basit çözümler üretir.

Basit bir sorunu çözmeye çalışmıyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Şekil, renk ya da hayvan içeren basit yapbozlarda her parçayı adlandırarak yardımcı olun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

İki adımlı yönergeyi uygulama

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "oyuncağı bırak ve kapıyı kapat" gibi iki adımlı bir yönergeyi yerine getirir.

İki adımlı bir yönergeyi henüz yerine getirmiyorsa yönergeyi sadeleştirip tekrar deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Lideri takip et oyunuyla düz yürüme, dönme, geri geri ve parmak ucu yürümeyi gösterin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

En az bir rengi bilme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kırmızı kalemi gösterip "hangisi kırmızı?" diye sorduğunuzda en az bir rengi bilir.

Henüz bir rengi bile göstermiyorsa bunu not edin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Renkleri, vücut bölümlerini ve kitaptaki resimleri adlandırmasını isteyerek teşvik edin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Elleriyle çevirme hareketini yapma

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kapı kolu çevirmek ya da kavanoz kapağını açmak gibi elleriyle bir şeyi çevirir.

Elleriyle çevirme hareketini henüz yapmıyorsa bunu güvenli nesnelerle deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Kâğıda kalemle, tepside tıraş köpüğüyle ya da kaldırımda tebeşirle çizmesine izin verin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Kendi giysisini çıkarma

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bol bir pantolon ya da açık bir ceket gibi bazı giysilerini kendi başına çıkarır.

Giysisini kendi başına çıkarmıyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Çocuğunuzun tuvalet eğitimine hazır olup olmadığını doktoruna ya da öğretmenine sorun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

İki ayakla zıplama

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk iki ayağıyla birden yerden zıplar.

İki ayağıyla zıplamıyorsa bunu farklı zeminlerde tekrar deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Çocuğunuzla dışarıda oynayın; örneğin parkta güvenli alanlarda tırmanıp koşmasına izin verin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Kitap sayfalarını çevirme

CDC'ye göre, 30. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kitabı okurken sayfaları tek tek çevirir.

Kitap sayfalarını tek tek çevirmiyorsa bunu birlikte kitap okurken deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Kitap ya da dergide sayfaları nasıl çevireceğini gösterin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim dönemleri

0-2 ay Yeni doğan dönemi 2-4 ay İlk gülümsemeler ve baş kontrolü 4-6 ay Uzanma, kavrama ve dönme 6-9 ay Oturma ve ilk katı gıdalar 9-12 ay Tutunarak ayağa kalkma ve ilk kelimeler 12-15 ay İlk adımlar ve işaret etme 15-18 ay Yürüme pekişir, kelime dağarcığı açılır 18-24 ay İki kelimeli cümleler ve koşma

24-30 ay Şu an buradasınız

30-36 ay Karşılıklı konuşma ve daire çizme 36-48 ay Hayali oyun ve dört kelimelik cümleler 48-60 ay Okul öncesi: anlatma, sayma ve harfler