48-60 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İki farklı bilgi
Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.
T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.
Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.
Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.
Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.
CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.
Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.
“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.
CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.
Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.
Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.
Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk başka çocuklarla oyun oynarken kurallara uyar ya da sırasını bekler.
Oyun kurallarına henüz uymuyorsa bu çocuklar arasında büyük fark gösterebilir. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Basit kutu oyunları, kart oyunları ya da Simon Diyor ki gibi oyunlarla kurallara uymayı öğretin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sizin için şarkı söyler, dans eder ya da bir gösteri yapar.
Sizin için şarkı söylemek ya da dans etmek istemiyorsa farklı zamanlarda tekrar gözlemleyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Her gün hareketli oyun için zaman ayırın; müzik açıp birlikte dans etmeyi seçenek olarak sunun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk çorapları eşleştirmek ya da yemekten sonra sofrayı toplamak gibi evde basit işler yapar.
Basit ev işlerinde henüz yardım etmiyorsa bu tek başına bir sonuç çıkmaz. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.
Birlikte yemek yiyin, ekran kapalı kalsın; sağlıklı yemekleri hazırlamasına ve sofrayı toplamasına yardım ettirin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk duyduğu ya da kendi uydurduğu, en az iki olaylı bir hikâye anlatır.
İki olaylı bir hikâye henüz anlatmıyorsa çocuklar bunu farklı hızda öğrenir. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Resimlere bakarak okumasını ve hikâyeyi kendi cümleleriyle anlatmasını teşvik edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir kitabı ya da hikâyeyi okuduktan veya anlattıktan sonra bununla ilgili basit soruları yanıtlar.
Hikâyeyle ilgili soruları henüz yanıtlamıyorsa bunu farklı kitaplarla deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Kitap okurken resimde ne olduğunu ve sonra ne olacağını sorun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk üçten fazla karşılıklı sözle bir konuşmayı sürdürür.
Uzun bir sohbeti henüz sürdürmüyorsa tek başına bir sonuç çıkmaz. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.
Ne oynadığını sorup neden ve nasıl diye sorarak yanıtını genişletmesine yardım edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "kedi-yedi" gibi basit kafiyeleri kullanır ya da tanır.
Kafiyeleri henüz tanımıyorsa bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Kafiye oyunları oynayın; örneğin kedi ile ne kafiyeli diye sorun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ona kadar sayar.
Ona kadar henüz saymıyorsa farklı zamanlarda tekrar deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Parçaları birlikte sayarak yapboz ve yapı blokları gibi oyuncaklarla oynayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk işaret ettiğinizde 1 ile 5 arasındaki bazı sayıları söyler.
Sayıları henüz adlandırmıyorsa bunu not edin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.
Kart oyunlarında sayıları birlikte gösterip adlandırmasını isteyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "dün", "yarın", "sabah" ya da "gece" gibi zamanla ilgili sözcükler kullanır.
Zamanla ilgili sözcükleri henüz kullanmıyorsa bu tek başına bir sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Haftanın günleri hakkında şarkılar söyleyin; hangi gün olduğunu ve dün/yarın gibi sözcükleri kullanın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk hikâye saati ya da el işi yaparken olduğu gibi bir etkinlikte 5-10 dakika dikkatini sürdürür.
Bir etkinlikte kısa süre bile dikkatini sürdüremiyorsa bunu not edin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Kart oyunları, tombala ya da sıcak-soğuk gibi hafıza ve dikkat oyunları oynayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk adındaki bazı harfleri yazar.
Adındaki harfleri henüz yazmıyorsa bunu birkaç kez daha deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.
Kalem, kâğıt ve boya malzemesi bulundurun; adındaki harfleri yazmayı birlikte deneyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk işaret ettiğinizde bazı harfleri adlandırır.
Harfleri henüz adlandırmıyorsa bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Çizim yaparken kâğıttaki harfleri işaret edip adlarını birlikte söyleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bazı düğmeleri ilikler.
Düğme ilikleyemiyorsa bunu daha büyük düğmelerle deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Gömleğini kendi düğmelemesine izin verin, mükemmel olmasa da başardığında kutlayın, düzeltmeye çalışmayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 60. ayın sonuna kadar çoğu çocuk tek ayak üzerinde zıplar.
Tek ayak üzerinde zıplayamıyorsa bunu farklı zeminlerde tekrar deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.
Oyun alanında salıncakta bacaklarını sallamayı ve tırmanma yapılarında oynamayı gösterin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)