18-24 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İki farklı bilgi
Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.
T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.
Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.
Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.
Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.
CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.
Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.
“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.
CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.
Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.
Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.
Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk biri ağladığında durup bakması gibi, başkasının üzüldüğünü fark eder.
Başkasının üzüldüğünü fark etmiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Başkalarının duygularını ve olumlu tepkileri öğretin: "Üzgün görünüyor, ona oyuncak ayıyı götürelim."
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk yeni bir durumda nasıl tepki vereceğini anlamak için yüzünüze bakar.
Yeni bir durumda yüzünüze bakıp yönlenmiyorsa bunu izlemeye değer. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Oyun buluşmalarında yakından izleyin; paylaşmayı, sıra almayı ve kelimelerle anlatmayı gösterin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kitapta "ayı nerede?" diye sorduğunuzda gösterir.
Kitapta sorduğunuzu göstermiyorsa daha tanıdık ve az ayrıntılı resimlerle deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Şekil, renk ya da hayvan içeren basit yapbozlar yapın; her parçayı yerine koyduğunda adını söyleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "daha süt" gibi en az iki kelimeyi bir arada söyler.
En az iki kelimeyi bir arada söylemiyorsa bunu atlamayın; 24. ay bir CDC kontrol noktası. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Kelimelerin nasıl söylendiğini duymasına yardım edin: "daa mama" derse "daha muz istiyorsun" deyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sorduğunuzda en az iki vücut bölümünü gösterir.
Sorduğunuzda en az iki vücut bölümünü göstermiyorsa tek madde üzerinden sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Vücut bölümlerinin adını öğreten şarkılar söyleyin; sonra bir bölüme dokunup söylemesini bekleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk el sallama ve işaret etmenin ötesinde jestler kullanır.
El sallama ve işaret etmenin ötesinde jest kullanmıyorsa jestler izlenmeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Sofra hazırlığına katsın: bardak ya da peçete taşısın. Yardımı için ona teşekkür edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir elinde bir şey tutarken diğer elini kullanır.
Bir elinde bir şey tutarken diğer elini kullanmıyorsa ya da bir elini hiç kullanmıyorsa bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Kum havuzunda ya da küvette kova, kap, kaşık ve huniyle oynasın; küvette yanından ayrılmayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyuncaktaki düğme ya da anahtarları kullanmayı dener.
Oyuncaktaki düğme ya da anahtarları kullanmayı denemiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Bir şeyin nasıl çalıştığını öğreten oyuncaklar verin: düğmeye basınca bir şey olan oyuncaklar gibi.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyuncak yemeği oyuncak tabağa koymak gibi birden fazla oyuncakla oynar.
Birden fazla oyuncakla birlikte oynamıyorsa oyunu siz başlatıp katılmasını bekleyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Büyüklere ait ayakkabı, şapka ve gömleklerle kılık değiştirme oyunu oynamasına izin verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk topa ayağıyla vurur.
Topa ayağıyla vurmuyorsa daha büyük ve hafif bir topla deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Tekmeleyeceği, yuvarlayacağı ve atacağı toplar verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk koşar.
Koşmuyorsa bunu atlamayın; 24. ay bir CDC kontrol noktası. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Dışarıda "hazır, bir, iki, üç" oyunu oynayın; parka gidin, yürüyüşe çıkın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk birkaç basamağı tırmanmadan, yürüyerek çıkar.
Basamakları yürüyerek çıkmıyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Merakını destekleyin ve yeni şeyler keşfetmesine yardım edin: parka gidin, yürüyüşe çıkın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 24. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kaşıkla yer.
Kaşıkla yemiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz, ama bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İyi giden şeyleri olumlu sözlerle söyleyin: "Kaşığını ne güzel kullanıyorsun."
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)