12-15 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz.
Kaynaklar
Bu profil; Türkiye’deki resmî izlem için Sağlık Bakanlığı protokolü, bu döneme ait CDC gelişim gözlemleri ve seçilmiş Türkçe akademik çalışmalardan yararlanılarak hazırlandı.
Dönem profili
Hareketten iletişime, oyundan günlük yaşama kadar bu dönemin tamamını birlikte okuyun. Bunlar tek tek sınanacak maddeler değil, gelişimi günlük yaşam içinde anlamaya yardımcı bir çerçevedir.
On iki-on beş ay arasında ilk bağımsız adımlar, işaret etme ve nesneleri amacına uygun kullanma denemeleri günlük yaşamı değiştirir. Hareket, iletişim, işitme-görme ve bakım becerilerini ayrı listeler yerine aynı gelişim örüntüsünün parçaları olarak ele alın.
Dönemin sonuna doğru birkaç bağımsız adım atabilir ve yaşına uygun yiyeceği parmaklarıyla alabilir. Yürümeye geçişte sık sık çömelme, tutunma veya emeklemeye dönme görülebilir; farklı zeminlerde nasıl denge kurduğunu güvenli biçimde izleyin.
Başka bir çocuğun hareketini taklit edebilir, sevdiği nesneyi size gösterebilir, bir-iki sözcük denemesi yapabilir ve istemek için işaret edebilir. Sözcükle birlikte jestinizi kullandığınız basit bir yönergeyi izlemesi de bu dönemde görülebilir.
Telefon, bardak veya kitap gibi tanıdık nesneyi amacına uygun kullanmaya çalışabilir; iki küçük olmayan nesneyi üst üste koyabilir. Günlük eşyayı sizin nasıl kullandığınızı izleyip kendi oyununda tekrar etmesi öğrenmenin önemli bir yoludur.
İşaret ettiği şeye bakıp adını söyleyin; verdiği kısa sesi veya sözcüğü bir sözcük ekleyerek genişletin. Sabit mobilyalar arasında güvenli yürüme alanı, büyük bloklarla üst üste koyma ve bardak-kaşık kullanma denemeleri sunun. Denemeyi onun yerine tamamlamadan bekleyin.
Kazandığı bir beceri kaybolursa; bağımsız harekete geçme, bedenin iki tarafını kullanma, işitme, jest-ses-sözcük, etkileşim veya yeme-içme konusunda kaygınız varsa aile hekiminizle ya da çocuğunuzu izleyen hekimle görüşün. Birkaç alandaki gözlemi dönem sonunda hiç görmediyseniz gelişim taraması istemek yerinde olur.
Klinik gözden geçirme: Erg. Rabia Bulut · 2026-08-02
Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyun sırasında diğer çocukları taklit eder.
Oyun sırasında diğer çocukları taklit etmiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz.
Şapkayı önce kendi başınıza koyup sonra ona verin; sizi taklit edip etmediğine bakın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sevdiği bir nesneyi size gösterir.
Sevdiği bir nesneyi size göstermiyorsa paylaşımlı dikkat izlenmeye değer.
Gün boyu konuşmayı, okumayı, şarkı söylemeyi ve eşyaların adını söylemeyi sürdürün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk heyecanlandığında el çırpar.
Heyecanlandığında el çırpmıyorsa bu tek başına bir şey söylemez.
Hareketli şarkılar söyleyin; hareketlerin bir kısmını yapmayı deneyip denemediğine bakın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sarılarak ya da öperek size sevgi gösterir.
Sarılarak ya da öperek sevgi göstermiyorsa çocuklar bunu farklı biçimlerde yapabilir.
Görmek istediğiniz davranışları öğretin; yaptığında olumlu sözler söyleyin, sarılıp öpün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "mama" ve "baba" dışında bir iki kelime söylemeye çalışır.
"Mama" ve "baba" dışında bir iki kelime denemesi yoksa bunu izlemeye değer.
Söylediğinin üstüne ekleyin: "ba" derse "top, evet, bu bir top" deyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk siz adını söylediğinizde tanıdık bir nesneye bakar.
Nesnenin adını söylediğinizde ona bakmıyorsa çok tanıdık bir eşyayla deneyin.
Hayatındaki kişilerin ve evcil hayvanların fotoğraflarından bir "kitap" yapıp adlarını birlikte söyleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk hem jest hem sözle verilen yönergeyi izler.
Hem jest hem sözle verilen yönergeyi izlemiyorsa tek madde üzerinden sonuç çıkmaz.
Günlük işlere katılmasının yolunu bulun: ayakkabısını getirsin, çorapları sepete koysun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir şey istemek ya da yardım almak için işaret eder.
Bir şey istemek ya da yardım almak için işaret etmiyorsa jestler izlenmeye değer.
İşaret ettiğinde nesnenin adını söyleyin ve vermeden önce birkaç saniye ses çıkarmasını bekleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk telefon, bardak, kitap gibi nesneleri amacına uygun kullanmayı dener.
Nesneleri amacına uygun kullanmayı denemiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz.
Ona şapka, kitap ya da bardak gösterip "bununla ne yapılır?" diye sorun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk en az iki küçük nesneyi üst üste koyar.
En az iki küçük nesneyi üst üste koymuyorsa daha büyük ve dengeli parçalarla deneyin.
Bloklarla oynamaya özendirin: siz üst üste dizin, o devirsin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kendi başına birkaç adım atar.
Kendi başına birkaç adım atmıyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz, ama bunu atlamayın.
Boş kutu ya da itmeli oyuncak gibi şeyleri iterek yürüme pratiği yapmasına izin verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk parmaklarını kullanarak kendi kendine bir şeyler yer.
Parmaklarıyla kendi kendine bir şeyler yemiyorsa bunu not edin.
Kapaksız bardaktan içmesine ve kaşıkla yemeyi denemesine izin verin; dökmesi normaldir.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Oyun
Siz ve evdeki bir diğer yetişkin birbirinize yakın oturup kollarınızı açın, çocuğunuzu aranızda birkaç adımlık kısa bir yürüyüşe davet edin. Bu kısa mesafe, bağımsız adımlar atma cesaretini ve denge becerisini pekiştirir.
İki güvenilir yetişkin arasında kısa mesafe yürümek düşme korkusunu azaltıp bağımsız adım atma cesaretini ve denge becerisini pekiştirir.
Siz ve evdeki bir diğer yetişkin birbirinize yakın oturup kollarınızı açarak çocuğunuzu aranızda birkaç adım yürümeye davet edin.
Malzeme: Yumuşak, düz bir zemin; evde bulunan ikinci bir yetişkin · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Mesafeyi çok kısa tutup elinden tutarak birlikte birkaç adım atın.
Kolay geliyorsa: Mesafeyi biraz uzatın ya da aranıza hafif bir engel (yastık) koyup üzerinden geçmesini isteyin.
Güvenlik: Düşme ihtimaline karşı sert zeminlerden ve keskin köşeli mobilyalardan uzakta deneyin.
Oyun
Şeffaf bir kabın içine çocuğunuzun sevdiği birkaç küçük eşyayı koyup hafif erişim dışında tutun. Görebildiği ama kolay alamadığı eşyaya işaret ederek ya da ses çıkararak istemesini bekleyin, bu da işaret etme ve isteğini belirtme becerisini güçlendirir.
Görüp ulaşamadığı bir eşyayı işaret etmesi, isteğini sözcük öncesi yoldan anlatmayı ve karşılıklı iletişim kurmayı pekiştirir.
Şeffaf bir kabın içine sevdiği küçük bir eşyayı koyup erişim dışında tutarak işaret etmesini bekleyin.
Malzeme: Şeffaf plastik kap veya kavanoz, çocuğun sevdiği küçük bir eşya · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Kabı ona çok yakın tutup ilk işaretinde hemen eşyayı verin ve kutlayın.
Kolay geliyorsa: Kabı biraz daha uzağa koyup önce sizin yanınıza gelip işaret etmesini bekleyin.
Güvenlik: Kaba koyduğunuz eşyanın küçük parçalar içermediğinden ve boğulma riski taşımadığından emin olun.
Oyun
Evde bulunan küçük kutu ya da blokları üst üste koyup kısa bir kule yapın, çocuğunuzun kuleyi yıkmasına izin verin. Kendi başına iki nesneyi üst üste koymayı denemesi, ince motor kontrolünü ve planlama becerisini geliştirir.
Nesneleri üst üste koymayı denemesi, el-göz koordinasyonunu ve iki eliyle birlikte planlı hareket etmeyi güçlendirir.
İki küçük kutuyu üst üste koyup çocuğunuza yıkma ve yeniden koyma fırsatı verin.
Malzeme: İki-üç küçük kutu, blok ya da istiflenebilir bardak · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Kuleyi siz kurup yalnızca yıkma kısmını ona bırakın, kutlayarak tepki verin.
Kolay geliyorsa: Üçüncü bir kutu ekleyip daha yüksek bir kule kurmayı deneyin.
Güvenlik: Kullandığınız kutu ve blokların boğulacak kadar küçük parçalar içermediğinden emin olun.