12-15 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İki farklı bilgi
Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.
T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.
Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.
Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.
Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.
CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.
Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.
“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.
CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.
Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.
Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.
Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyun sırasında diğer çocukları taklit eder.
Oyun sırasında diğer çocukları taklit etmiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Şapkayı önce kendi başınıza koyup sonra ona verin; sizi taklit edip etmediğine bakın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sevdiği bir nesneyi size gösterir.
Sevdiği bir nesneyi size göstermiyorsa paylaşımlı dikkat izlenmeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Gün boyu konuşmayı, okumayı, şarkı söylemeyi ve eşyaların adını söylemeyi sürdürün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk heyecanlandığında el çırpar.
Heyecanlandığında el çırpmıyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Hareketli şarkılar söyleyin; hareketlerin bir kısmını yapmayı deneyip denemediğine bakın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sarılarak ya da öperek size sevgi gösterir.
Sarılarak ya da öperek sevgi göstermiyorsa çocuklar bunu farklı biçimlerde yapabilir. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Görmek istediğiniz davranışları öğretin; yaptığında olumlu sözler söyleyin, sarılıp öpün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "mama" ve "baba" dışında bir iki kelime söylemeye çalışır.
"Mama" ve "baba" dışında bir iki kelime denemesi yoksa bunu izlemeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Söylediğinin üstüne ekleyin: "ba" derse "top, evet, bu bir top" deyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk siz adını söylediğinizde tanıdık bir nesneye bakar.
Nesnenin adını söylediğinizde ona bakmıyorsa çok tanıdık bir eşyayla deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Hayatındaki kişilerin ve evcil hayvanların fotoğraflarından bir "kitap" yapıp adlarını birlikte söyleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk hem jest hem sözle verilen yönergeyi izler.
Hem jest hem sözle verilen yönergeyi izlemiyorsa tek madde üzerinden sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Günlük işlere katılmasının yolunu bulun: ayakkabısını getirsin, çorapları sepete koysun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir şey istemek ya da yardım almak için işaret eder.
Bir şey istemek ya da yardım almak için işaret etmiyorsa jestler izlenmeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İşaret ettiğinde nesnenin adını söyleyin ve vermeden önce birkaç saniye ses çıkarmasını bekleyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk telefon, bardak, kitap gibi nesneleri amacına uygun kullanmayı dener.
Nesneleri amacına uygun kullanmayı denemiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Ona şapka, kitap ya da bardak gösterip "bununla ne yapılır?" diye sorun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk en az iki küçük nesneyi üst üste koyar.
En az iki küçük nesneyi üst üste koymuyorsa daha büyük ve dengeli parçalarla deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Bloklarla oynamaya özendirin: siz üst üste dizin, o devirsin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kendi başına birkaç adım atar.
Kendi başına birkaç adım atmıyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz, ama bunu atlamayın. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Boş kutu ya da itmeli oyuncak gibi şeyleri iterek yürüme pratiği yapmasına izin verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 15. ayın sonuna kadar çoğu çocuk parmaklarını kullanarak kendi kendine bir şeyler yer.
Parmaklarıyla kendi kendine bir şeyler yemiyorsa bunu not edin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Kapaksız bardaktan içmesine ve kaşıkla yemeyi denemesine izin verin; dökmesi normaldir.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)