6-9 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İki farklı bilgi
Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.
T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.
Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.
Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.
Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.
CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.
Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.
“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.
CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.
Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.
Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.
Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk tanımadığı kişilerin yanında çekingen ya da tedirgin olur.
Tanımadığı kişilerin yanında çekingenlik göstermiyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Yeni durumlara ve kişilere nasıl tepki verdiğini izleyin; onu rahat ettiren şeyleri sürdürün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk mutlu, üzgün, öfkeli, şaşkın gibi farklı yüz ifadeleri gösterir.
Farklı yüz ifadeleri görmüyorsanız gün içinde değişik anlarda gözlemleyip not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Ne hissettiğini sözlerinizle, yüz ifadenizle ve ses tonunuzla gösterin: üzgün, kızgın, mutlu.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk adıyla seslendiğinizde size bakar.
Adıyla seslendiğinizde bakmıyorsa bunu sessiz bir ortamda, oyuncakla oyalanmadığı bir anda deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Adıyla seslenin ve baktığı şeyi tarif edin: "kırmızı, yuvarlak top."
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk siz yanından ayrılınca tepki verir: bakar, uzanır ya da ağlar.
Siz yanından ayrılınca tepki vermiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Sessizce kaybolmak yerine kısa ve neşeli bir veda edin; döndüğünüzde de haber verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "cee" oyunu oynadığınızda gülümser ya da güler.
"Cee" oyununda gülümseme ya da gülme görülmüyorsa değişik oyunlarla ve dinlenmiş saatlerde deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.
Başınızı bir örtüyle kapatıp "cee" oynayın; örtüyü çekip çekmediğine bakın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "mamamama", "babababa" gibi çok çeşitli sesler çıkarır.
Hece tekrarları duymuyorsanız bunu izlemeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Çıkardığı sesleri tekrarlayın ve o seslerle basit kelimeler söyleyin: "bababa" sonra "baba".
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kucağa alınmak için kollarını kaldırır.
Kucağa alınmak için kollarını kaldırmıyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
El sallayıp "bay bay" demeyi ya da başını "hayır" diye sallamayı öğretin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk gözünün önünden düşen bir nesneyi arar.
Gözünün önünden düşen nesneyi aramıyorsa tek madde üzerinden sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Bir şey düşürdüğünde bunu oyuna çevirin: eşyayı geri verin, yine düşürsün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk iki nesneyi birbirine vurur.
İki nesneyi birbirine vurmuyorsa eline uygun boyda iki nesne vererek deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Kaptaki blokları birlikte boşaltıp yine içine koyarak oynayın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kendi başına oturma pozisyonuna geçer.
Kendi başına oturma pozisyonuna geçmiyorsa yerde geçirdiği süre belirleyici olabilir. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Oyuncakları biraz uzağa koyup emeklemeye, sürünmeye ya da yuvarlanıp gitmeye özendirin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir nesneyi bir elinden diğerine geçirir.
Nesneyi bir elinden diğerine geçirmiyorsa ya da bir elini hiç kullanmıyorsa bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
"Sıra bende, sıra sende" oyunu oynayın: oyuncağı karşılıklı elden ele geçirin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 9. ayın sonuna kadar çoğu çocuk desteksiz oturur.
Desteksiz oturmuyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz, ama bunu atlamayın. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Ev içinde keşfederken yakınında durun; yanında olduğunuzu bilsin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)