İçeriğe Atla

36-48 ay

Hayali oyun ve dört kelimelik cümleler

Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.

Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

İki farklı bilgi

Türkiye’de izlem yolu ve bu kartların dayanağı

Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.

Türkiye’de izlem ve başvuru Sağlık hizmetindeki yol T.C. Sağlık Bakanlığı
Aynı şey değil
Bu sitedeki kartların dayanağı · ABD Gelişim basamakları CDC yaş listeleri
1 · Türkiye’de izlem ve başvuru Bir kaygıda kiminle görüşmeliyim? Aile hekiminiz veya çocuğunuzu izleyen hekim

Türkiye’de resmî gelişim izlemi nasıl yürür?

T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.

Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.

Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.

Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.

2 · Bu sitedeki kartların dayanağı · ABD Kartlar neye dayanıyor? CDC yaş listeleri — tarama veya tanı aracı değil

CDC nedir?

CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.

Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.

“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.

Kartlar nasıl okunmalı?

“Çoğu çocuk” ne demek?

CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.

Bu bir test veya tanı mı?

Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.

Ne zaman görüşmeliyim?

Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.

Gelişim

Hayali rol yaparak oynama

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyun sırasında öğretmen, süper kahraman ya da köpek gibi başka biri olmuş gibi davranır.

Hayali rol yaparak oynamıyorsa bu çocuklar arasında büyük fark gösterebilir. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Kostüm, mutfak eşyası ya da bloklar gibi hayal gücünü destekleyen oyuncaklar verin; hayali oyununa katılın.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Oyun arkadaşı arama

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "Ayşe'yle oynayabilir miyim?" diyerek etrafta çocuk yoksa onlarla oynamaya gitmek ister.

Başka çocuklarla oynamak istemiyorsa farklı ortamlarda tekrar gözlemleyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Parkta ya da kütüphanede başka çocuklarla oynamasına izin verin; bu arkadaşlığın değerini öğretir.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Üzülen birini teselli etme

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ağlayan bir arkadaşını kucaklamak gibi, incinen ya da üzülen birini teselli eder.

Üzülen birini henüz teselli etmiyorsa tek başına bir sonuç çıkmaz. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Başkalarının duygularını fark etmesine yardımcı olun; üzgün bir çocuğa oyuncak ayı götürmeyi önerin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Tehlikeden kaçınma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyun alanında yüksekten atlamamak gibi tehlikeden kaçınır.

Tehlikeden kaçınmıyorsa bunu not edin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Yapamayacağı şeyi basitçe açıklayıp yerine yapabileceği bir seçenek sunun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Yardımcı olmayı sevme

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "yardımcı" olmayı sever.

Yardımcı olmaktan hoşlanmıyorsa çocuklar bunu farklı hızda öğrenir. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Posta getirme, evcil hayvanı besleme gibi basit ev işlerinde yardım etmesine izin verin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Ortama göre davranış değiştirme

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ibadethane, kütüphane ya da oyun alanı gibi bulunduğu yere göre davranışını değiştirir.

Bulunduğu yere göre davranışını henüz değiştirmiyorsa bunu farklı ortamlarda gözlemleyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Yeni yerlere ve insanlara alışması için hikâyeler okuyun ya da rol yapın.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Dört kelimelik cümleler kurma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk dört ya da daha fazla kelimeden oluşan cümleler kurar.

Dört kelimelik cümleler henüz kurmuyorsa bu tek başına bir sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Tam cümlelerle ve olgun kelimelerle konuşun; bu konuşma ve ileride okuma-yazma becerisine yardımcı olur.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Şarkı sözü söyleme

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir şarkıdan, hikâyeden ya da tekerlemeden bazı sözcükleri söyler.

Şarkı sözlerini henüz söylemiyorsa bunu not edin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Sevdiği şarkıları çalıp birlikte dans edin; sırayla birbirinizin hareketlerini taklit edin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Gününü anlatma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "futbol oynadım" gibi günü içinde olan en az bir şeyi anlatır.

Gününden bir şey anlatmıyorsa farklı zamanlarda tekrar deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Önce, sonra, en sonunda gibi sözcükler kullanarak günün olaylarının sırasını sorun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Basit soruları yanıtlama

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "mont ne işe yarar?" ya da "boya kalemi ne işe yarar?" gibi basit soruları yanıtlar.

Basit soruları henüz yanıtlamıyorsa bunu farklı sorularla deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Neden sorularına zaman ayırıp yanıtlayın; bilmiyorsanız birlikte cevabı bulmaya çalışın.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Birkaç rengi adlandırma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk birkaç nesnenin rengini adlandırır.

Renkleri henüz adlandırmıyorsa bunu not edin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Gün içinde gördüğünüz nesnelerin rengini, şeklini ve boyutunu sorarak öğrenmesine yardımcı olun.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Hikâyede sırada ne olduğunu bilme

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk iyi bildiği bir hikâyede sırada ne olduğunu söyler.

Hikâyede sırada ne olduğunu henüz söylemiyorsa bunu farklı hikâyelerle deneyin. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Kitap okurken şimdi ne olacağını sorup ne düşündüğünü isteyin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Üç parçalı insan çizme

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk üç ya da daha fazla vücut bölümü olan bir insan çizer.

Üç parçalı bir insan çizmiyorsa bunu birkaç kez daha deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

Kâğıda kalemle çizmesine izin verin; düz bir çizgi çizip onu taklit etmesini, sonra daire çizmeyi gösterin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Büyük topu yakalama

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk büyük bir topu çoğu zaman yakalar.

Büyük bir topu çoğu zaman yakalamıyorsa bunu farklı toplarla deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Arkadaşlarıyla saklambaç, kovalamaca ya da lider takibi gibi dışarıda oyunlar oynamasını teşvik edin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Kendi yemeğini kendi koyma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk yetişkin gözetiminde kendi yemeğini kendi koyar ya da su döker.

Kendi yemeğini kendi koymuyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Beklemek yerine aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle konuşun.

Mümkün olduğunca birlikte yemek yiyin; meyve, sebze ve tam tahıl yediğinizi görsün.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Düğme açma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bazı düğmeleri açar.

Düğme açmıyorsa bunu daha büyük düğmelerle deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.

El ve parmak kaslarını güçlendirmek için oyun hamuruyla sıkıştırma, bastırma, top yapma gibi oyunlar oynatın.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim

Kalemi doğru tutma

CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kalemi yumruk değil, parmak ve başparmak arasında tutar.

Kalemi parmaklarıyla tutmuyorsa bunu not edin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.

Kalem ya da boya kalemini parmaklarıyla tutmasını gösterin; birlikte kâğıda çizgi ve şekil çizin.

Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)

Gelişim dönemleri

Hemen Ara WhatsApp Sor