36-48 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz.
Kaynaklar
Bu profil; Türkiye’deki resmî izlem için Sağlık Bakanlığı protokolü, bu döneme ait CDC gelişim gözlemleri ve seçilmiş Türkçe akademik çalışmalardan yararlanılarak hazırlandı.
Dönem profili
Hareketten iletişime, oyundan günlük yaşama kadar bu dönemin tamamını birlikte okuyun. Bunlar tek tek sınanacak maddeler değil, gelişimi günlük yaşam içinde anlamaya yardımcı bir çerçevedir.
Üç-dört yaş arasında hayali oyun, akran ilişkileri, anlatma, el becerileri ve küçük sorumluluklar günlük yaşama daha çok yerleşir. Dört yaş izleminde gelişim, işitme-görme, iletişim, hareket ve okul öncesi katılımın birlikte konuşulması önemlidir.
Dönemin sonuna doğru büyük bir topu çoğu kez yakalayabilir, gözetim altında su veya yiyecek alabilir, bazı düğmeleri açabilir ve kalemi parmaklarıyla tutabilir. Top, giyinme ve çizim sırasında güçten çok denge, iki elin iş birliği ve görevi sürdürme biçimine bakın.
Bir rolü canlandırabilir, çocuklarla oynamak isteyebilir, üzgün birini rahatlatabilir ve bulunduğu ortama göre davranışını ayarlayabilir. Dört veya daha çok sözcüklü cümleler kurması, gününde olan bir şeyi anlatması ve basit soruları yanıtlaması görülebilir.
Birkaç rengi adlandırabilir, tanıdık bir öyküde sırada ne olduğunu söyleyebilir ve birkaç beden parçası olan insan resmi çizebilir. Resmin benzemesinden çok fikrini nasıl kurduğunu, öyküyü nasıl sıraladığını ve yardım istediği noktayı izleyin.
Rol oyunu için gerçek yaşamdan sade malzemeler, sırayla top oyunu, serbest çizim ve ortak kitap zamanı sunun. Sofraya peçete koymak gibi küçük bir sorumluluğu baştan sona denemesine izin verin. Koşma, atma, yakalama ve dengeyi yarışa çevirmeden çeşitlendirin.
Daha önce kullandığı bir beceri kaybolursa; hareket, işitme-görme, konuşmanın anlaşılması, karşılıklı oyun, günlük sorumluluk veya ailenizi düşündüren başka bir durum varsa aile hekiminizle ya da çocuğunuzu izleyen hekimle görüşün. Birkaç alandaki gözlemi dönem sonunda hiç görmediyseniz gelişim taraması isteyin; günlük katılım için çocuk alanında çalışan bir ergoterapistten destek alınabilir.
Klinik gözden geçirme: Erg. Rabia Bulut · 2026-08-02
Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyun sırasında öğretmen, süper kahraman ya da köpek gibi başka biri olmuş gibi davranır.
Hayali rol yaparak oynamıyorsa bu çocuklar arasında büyük fark gösterebilir.
Kostüm, mutfak eşyası ya da bloklar gibi hayal gücünü destekleyen oyuncaklar verin; hayali oyununa katılın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "Ayşe'yle oynayabilir miyim?" diyerek etrafta çocuk yoksa onlarla oynamaya gitmek ister.
Başka çocuklarla oynamak istemiyorsa farklı ortamlarda tekrar gözlemleyin.
Parkta ya da kütüphanede başka çocuklarla oynamasına izin verin; bu arkadaşlığın değerini öğretir.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ağlayan bir arkadaşını kucaklamak gibi, incinen ya da üzülen birini teselli eder.
Üzülen birini henüz teselli etmiyorsa tek başına bir sonuç çıkmaz.
Başkalarının duygularını fark etmesine yardımcı olun; üzgün bir çocuğa oyuncak ayı götürmeyi önerin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyun alanında yüksekten atlamamak gibi tehlikeden kaçınır.
Tehlikeden kaçınmıyorsa bunu not edin.
Yapamayacağı şeyi basitçe açıklayıp yerine yapabileceği bir seçenek sunun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "yardımcı" olmayı sever.
Yardımcı olmaktan hoşlanmıyorsa çocuklar bunu farklı hızda öğrenir.
Posta getirme, evcil hayvanı besleme gibi basit ev işlerinde yardım etmesine izin verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ibadethane, kütüphane ya da oyun alanı gibi bulunduğu yere göre davranışını değiştirir.
Bulunduğu yere göre davranışını henüz değiştirmiyorsa bunu farklı ortamlarda gözlemleyin.
Yeni yerlere ve insanlara alışması için hikâyeler okuyun ya da rol yapın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk dört ya da daha fazla kelimeden oluşan cümleler kurar.
Dört kelimelik cümleler henüz kurmuyorsa bu tek başına bir sonuç çıkmaz.
Tam cümlelerle ve olgun kelimelerle konuşun; bu konuşma ve ileride okuma-yazma becerisine yardımcı olur.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bir şarkıdan, hikâyeden ya da tekerlemeden bazı sözcükleri söyler.
Şarkı sözlerini henüz söylemiyorsa bunu not edin.
Sevdiği şarkıları çalıp birlikte dans edin; sırayla birbirinizin hareketlerini taklit edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "futbol oynadım" gibi günü içinde olan en az bir şeyi anlatır.
Gününden bir şey anlatmıyorsa farklı zamanlarda tekrar deneyin.
Önce, sonra, en sonunda gibi sözcükler kullanarak günün olaylarının sırasını sorun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "mont ne işe yarar?" ya da "boya kalemi ne işe yarar?" gibi basit soruları yanıtlar.
Basit soruları henüz yanıtlamıyorsa bunu farklı sorularla deneyin.
Neden sorularına zaman ayırıp yanıtlayın; bilmiyorsanız birlikte cevabı bulmaya çalışın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk birkaç nesnenin rengini adlandırır.
Renkleri henüz adlandırmıyorsa bunu not edin.
Gün içinde gördüğünüz nesnelerin rengini, şeklini ve boyutunu sorarak öğrenmesine yardımcı olun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk iyi bildiği bir hikâyede sırada ne olduğunu söyler.
Hikâyede sırada ne olduğunu henüz söylemiyorsa bunu farklı hikâyelerle deneyin.
Kitap okurken şimdi ne olacağını sorup ne düşündüğünü isteyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk üç ya da daha fazla vücut bölümü olan bir insan çizer.
Üç parçalı bir insan çizmiyorsa bunu birkaç kez daha deneyin.
Kâğıda kalemle çizmesine izin verin; düz bir çizgi çizip onu taklit etmesini, sonra daire çizmeyi gösterin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk büyük bir topu çoğu zaman yakalar.
Büyük bir topu çoğu zaman yakalamıyorsa bunu farklı toplarla deneyin.
Arkadaşlarıyla saklambaç, kovalamaca ya da lider takibi gibi dışarıda oyunlar oynamasını teşvik edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk yetişkin gözetiminde kendi yemeğini kendi koyar ya da su döker.
Kendi yemeğini kendi koymuyorsa bu tek başına bir şey söylemez.
Mümkün olduğunca birlikte yemek yiyin; meyve, sebze ve tam tahıl yediğinizi görsün.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk bazı düğmeleri açar.
Düğme açmıyorsa bunu daha büyük düğmelerle deneyin.
El ve parmak kaslarını güçlendirmek için oyun hamuruyla sıkıştırma, bastırma, top yapma gibi oyunlar oynatın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 48. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kalemi yumruk değil, parmak ve başparmak arasında tutar.
Kalemi parmaklarıyla tutmuyorsa bunu not edin.
Kalem ya da boya kalemini parmaklarıyla tutmasını gösterin; birlikte kâğıda çizgi ve şekil çizin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Oyun
Bir oyuncağı (ayıcık, bebek vb.) kucağınıza alıp "Aaa, dizim düştü, canım acıdı" gibi üzgün bir sesle konuşturun. Çocuğunuza "Ona ne yapabiliriz?" diye sorup sarılma, okşama ya da teselli sözleri söylemesi için alan açın.
Oyuncağı teselli etmek, çocuğun başkasının duygusunu fark edip şefkatle karşılık verme becerisini besler.
Oyuncağı üzgün gibi konuşturup "Ona ne yapabiliriz?" diye sorun.
Malzeme: Bir yumuşak oyuncak (ayıcık, bebek vb.). · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Önce siz örnek olun, oyuncağa sarılıp "geçmiş olsun" deyin.
Kolay geliyorsa: İkinci bir oyuncağı da "yardımcı" rolüyle oyuna katmasını önerin.
Oyun
Günün bir anını çocuğunuza sorun, örneğin "Bugün parkta ne yaptın?" Çocuğunuz kısa cevap verdiğinde, aynı fikri birkaç kelime daha ekleyerek büyütülmüş bir cümleyle tekrar edin ve konuşmayı sürdürün.
Yetişkinin cümleyi biraz uzatarak tekrarlaması, çocuğun kelime dağarcığını ve cümle uzunluğunu geliştirir.
Günün bir anını sorun, cevabı birkaç kelime ekleyerek tekrar edin.
Malzeme: Malzeme gerekmez, isterseniz günden bir fotoğraf kullanabilirsiniz. · ~3 dk
Zorlanıyorsa: Tek kelimelik cevabı kabul edip cümleyi siz tamamlayarak söyleyin.
Kolay geliyorsa: "Sonra ne oldu?" diye ekleyip iki olayı art arda anlatmasını isteyin.
Oyun
Büyük düğmeli eski bir gömlek ya da ceket bulun. Siz bir düğmeyi iliklerken çocuğunuz izlesin, sonra sıra ona geçsin ve düğmeyi kendisi açmayı denesin; isterse siz elinden hafifçe destek olun.
Düğme açıp kapamak parmak kuvvetini ve ince motor becerisini geliştirir, giyinme bağımsızlığını destekler.
Bir düğmeyi iliklayıp çocuğunuzdan onu açmasını isteyin.
Malzeme: Büyük düğmeli eski bir gömlek veya ceket. · ~3 dk
Zorlanıyorsa: En büyük düğmeden başlayın, gerekirse elinden tutup yardım edin.
Kolay geliyorsa: Daha küçük düğmeler veya bir fermuar açıp kapamayı deneyin.