15-18 ay
Bu dönemde çoğu çocukta görülenler. Her çocuk kendi hızında gelişir; bu bir kontrol listesi değil, birlikte bakılacak bir çerçevedir.
Bu kartlar CDC'nin gelişim basamaklarından çevrilmiş genel bilgilerdir; tanı koymaz ve standartlaştırılmış, geçerli bir gelişim taramasının yerini tutmaz. Kartlardaki “çoğu çocuk” ifadesi CDC'nin en az %75 eşiğine dayanır; bu Türkiye'ye özgü bir norm değildir. Türkiye'de gelişim her rutin izlemde değerlendirilir. Bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle beklemeden paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İki farklı bilgi
Sağlık Bakanlığı kaynakları Türkiye’deki izlem ve başvuru yolunu açıklar. Bu sitedeki kartlar ise CDC yaş listelerine dayanır; Bakanlık kartı değildir.
T.C. Sağlık Bakanlığının Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri, çocuğun gelişiminin rutin bebek ve çocuk izlemlerinde ele alınmasını önerir. Bu izlemler çoğunlukla aile hekimliği biriminde yürütülür.
Protokolde yer alan Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR), sağlık çalışanının aileyle görüşürken kullandığı klinik bir izlem aracıdır. Ailenin evde kendi başına uygulayacağı bir test veya tanı listesi değildir.
Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili bir kaygınız varsa aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın. Hekiminiz gerektiğinde gelişimsel değerlendirme ya da ilgili uzman yönlendirmesini planlar.
Bu metin, Bakanlık protokolünü sitemizin aileler için özgün diliyle özetler; Bakanlığın yayımladığı bir kart veya GİDR uygulaması değildir ve GİDR maddelerini yeniden yayımlamaz. Sayfadaki 90 gelişim kartının beceri metinleri Bakanlık protokolünden alınmamıştır; CDC yaş listelerine dayanır.
CDC (Centers for Disease Control and Prevention; Türkçesi ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki federal halk sağlığı kurumudur.
Bu sayfadaki gelişim basamakları, CDC'nin “Learn the Signs. Act Early.” programındaki İngilizce yaş listelerine dayanır. Program, ailelerin 2 aydan 5 yaşa kadar çocukların oyun, öğrenme, konuşma, davranış ve hareket gelişimini izlemesine ve bir kaygıda erken harekete geçmesine yardım etmek için hazırlanmıştır.
“Bu kartın CDC gelişim basamağını aç” bağlantısı yalnızca karttaki gelişim basamağının İngilizce dayanağını gösterir. Türkçe anlatım, “olmuyorsa” açıklamaları ve evde denenebilecek öneriler sitemiz tarafından hazırlanmış; Ergoterapist Rabia Bulut tarafından 31 Temmuz 2026'da klinik olarak gözden geçirilmiştir. Bu içerik CDC tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir Türkçe çeviri değildir; bu site CDC'ye bağlı değildir.
CDC, bir gelişim basamağını çocukların yaklaşık %75'inin veya daha fazlasının o yaşa kadar göstermesinin beklendiği yaş başlığı altında sunar. Bu yaklaşık her 4 çocuktan 3'ü veya daha fazlası demektir; son tarih ya da başarı puanı değildir ve Türkiye'ye özgü bir norm değildir.
Hayır. Listeler bütün gelişim becerilerini içermez; gelişim standardı, tarama testi veya tanı aracı değildir. Bir basamağın görülmemesi tek başına gecikme ya da tanı anlamına gelmez; bütün basamakların görülmesi de her gelişim sorununu dışlamaz. Gerektiğinde standartlaştırılmış, geçerli bir gelişimsel tarama ve uzman değerlendirmesi yapılır.
Bir veya daha fazla basamak görülmüyorsa, çocuğunuz daha önce yaptığı bir beceriyi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa beklemeyin. Aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın ve gelişimsel tarama gerekip gerekmediğini sorun.
Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk yanınızdan uzaklaşır ama yakında olduğunuzdan emin olmak için bakar.
Yanınızdan uzaklaşıp size bakmıyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Üzüldüğünde gidebileceği bir köşe oluşturun; yakınında durun, güvende olduğunu bilsin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ilginç bulduğu bir şeyi göstermek için işaret eder.
İlginç bulduğu bir şeyi göstermek için işaret etmiyorsa paylaşımlı dikkat izlenmeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Basit sorular sorun: "Bu ne?" Böylece çevresindekiler üzerine düşünmesine yardım edin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk ellerini yıkamanız için uzatır.
Ellerini yıkamanız için uzatmıyorsa bu tek başına bir şey söylemez. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Ne yaptığınızı anlatarak konuşun ya da şarkı söyleyin: "Şimdi ellerini yıkıyoruz."
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk sizinle birlikte kitabın birkaç sayfasına bakar.
Sizinle kitabın birkaç sayfasına bakmıyorsa daha kısa ve resimli kitaplarla deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Kitap okuyun ve resimler hakkında basit kelimelerle konuşun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kolunu geçirerek ya da ayağını kaldırarak giyinmenize yardım eder.
Kolunu geçirerek ya da ayağını kaldırarak yardım etmiyorsa tek madde üzerinden sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Basit seçenekler sunun: giydirirken kırmızı mı mavi tişört mü istediğini sorun.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk "mama" ve "baba" dışında üç ya da daha fazla kelime söylemeye çalışır.
"Mama" ve "baba" dışında üç kelime denemesi yoksa bunu izlemeye değer. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Söylediği kelimenin üstüne ekleyerek yeni kelimeler öğretin: "köpek" derse "evet, bu bir köpek" deyin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk jest olmadan verilen tek aşamalı yönergeyi izler.
Jest olmadan tek aşamalı yönergeyi izlemiyorsa yönergeyi kısaltıp yüzünüz ona dönük tekrar deneyin. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Onunla konuşurken yüzünüzü ona çevirin ve mümkünse göz hizasına inin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk süpürge ile süpürmek gibi ev işlerini taklit eder.
Ev işlerini taklit etmiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Hayalî oyunu özendirin: kaşık verin, oyuncak ayısını beslesin. Sırayla siz de yapın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk oyuncak arabayı itmek gibi basit oyunlar kurar.
Oyuncakla basit oyun kurmuyorsa oyuncak sayısını azaltıp birlikte deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Topu karşılıklı yuvarlayın, oyuncak arabaları itin, blokları kabın içine koyup çıkarın.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk hiçbir yere tutunmadan yürür.
Hiçbir yere tutunmadan yürümüyorsa bunu atlamayın; 18. ay bir CDC kontrol noktası. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
İtebileceği ya da çekebileceği güvenli oyuncaklar verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kalemle karalama yapar.
Kalemle karalama yapmıyorsa daha kalın kalemlerle ve büyük kâğıtla deneyin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Birlikte basit sanat işleri yapın: pastel boya ya da parmak boyası verin, kâğıda yaymasına izin verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk kaşık kullanmayı dener.
Kaşık kullanmayı denemiyorsa tek madde üzerinden bir sonuç çıkmaz. Beklemeden aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşın; gerekirse ilgili uzmana yönlendirme yapılabilir.
Kapaksız bardaktan içmesine ve kaşıkla yemeyi denemesine izin verin; dökmesi normaldir.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)Gelişim
CDC'ye göre, 18. ayın sonuna kadar çoğu çocuk yardımsız koltuğa ya da sandalyeye çıkıp iner.
Yardımsız koltuğa çıkıp inmiyorsa bunu not edin ve güvenliği gözden geçirin. Bunu aile hekiminizle veya çocuğunuzu izleyen hekimle paylaşmanız yararlı olur; görüşmek için beklemeyin.
Yemeklerde onunla birlikte masaya oturun; sandalyesine kendi çıkmasına fırsat verin.
Bu kartın CDC gelişim basamağını aç (İngilizce)